است ؛ و اگر به حكم اهل خبره يا علم ، ديه مأخوذ شد پس از مدتى رجوع كرد و خطأ حدس سابق ظاهر شد به طورى كه معلوم شد عدم زوال آن رأساً در سابق ، احوط صلح است در زائد بر ارش ؛ و اگر محتمل شد كه عود ، خرق عادت است احوط عدم استرجاع چيزى از ديه است . اختلاف بين جانى و مجنىّ عليه در زوال عقل اگر اختلاف شد بين جانى و مجنى عليه در زوال عقل ، اختبار مىشود در احوال غفلت ؛ پس اگر ظاهر شد اختلال و عدم نظم افعال و اقوال به نحو معتاد و متعارف عقلاء ، حكم به آن مىشود ، و بر مجنون يا ولىّ او يمين نيست ؛ و گر نه تصديق مىشود قول جانى با يمين او . و همچنين اگر اختبار ممكن نشد به واسطهء موت و نحو آن ، مگر در موارد ثبوت لوث كه وظيفهء آن اجراء مىشود . 2 - از بين رفتن شنوايى 2 - در اذهاب شنوايى گوشها به تمام مراتب سماع ، تمام ديه است اگر اهل اطلاع شهادت بر يأس دادند ؛ و اگر اميدوار بود مهلت مىدهند تا زمان يأس يا عود ، و اگر عود نكرد تمام ديه استقرار پيدا مىنمايد ، و اگر عود كرد ارش ثابت مىشود . و اگر با اخبار به عود تا زمانى ، وفات كرد قبل از آن زمان ، اظهر ثبوت ارش است و احوط صلح با وارث است . و اگر اختلاف شد امتحان بشود در حال غفلت ، با صيحه و صوت قوىّ ، پس اگر محقق شد ديه را مستحق است ، و گر نه حكم لوث و قسامة ثابت است . از بين رفتن شنوايى يك گوش اگر شنيدن يك گوش زائل شد ، در آن نصف ديه است چه آن كه مختلف بوده شنيدن آن دو يا نه ، بلكه اگر فقط همان يك گوش مىشنيد و گوش ديگر به سبب آفتى يا جنايتى بىشنوائى بوده .